Battery ezitereka amaanyi ag’ettunzi zisobola okukwata obulungi omugugu, nga enkola ez’omulembe ziddukanya obwetaavu bw’amasannyalaze okuva ku kW 50 okutuuka ku mitendera gya megawatt eziwera- ate nga zikuuma emiwendo gy’okufulumya nga gimala emirimu gya bizinensi egisinga obungi. Enkola zino ezesigamiziddwa ku lithium-ion-zitera okuwa essaawa 1-4 ez’amaanyi agatasalako ku busobozi obugereddwa, nga obulungi bw’okudda n’okudda buli wakati wa 85-90%.
Okutegeera obusobozi bw’okutikka mu nkola za bbaatule ez’obusuubuzi
Obusobozi bw’okukwata emigugu mu musingi bwe busalawo oba bbaatule ezitereka amaanyi ag’ettunzi zisobola okutuukiriza ebyetaago by’amasannyalaze eby’ekifo. Obusobozi buno bubaamu ebipimo bibiri eby’enjawulo: obusobozi bw’amasoboza (obupimiddwa mu kilowatts) n’obusobozi bw’amasoboza (obupimiddwa mu kilowatt-essaawa). Obusobozi bw’amasoboza butegeeza obungi bw’amasannyalaze enkola gy’esobola okutuusa mu kiseera kyonna, ate obusobozi bw’amasoboza bwe busalawo ebbanga okugaba okwo lye kuyinza okuwangaala.
Enkola z’ebyobusuubuzi zitera okuva ku kW 100 okutuuka ku pulojekiti z’ebikozesebwa ku ddaala lya MW- era zikolebwa yinginiya olw’obusobozi obw’oku ntikko, okulinnyisibwa, n’obwetaavu bw’emirimu obuzibu. Enkola entonotono ez’okutereka bbaatule ez’ettunzi ziyinza okuba n’obusobozi bwa kilowatt-essaawa ntono, ezisaanira bizinensi entonotono oba ebifo, ate enkola ennene ezikoleddwa okukola emirimu eminene oba okukozesebwa mu makolero zisobola okutereka ebikumi oba n’enkumi n’enkumi za kilowatt-essaawa.
Omugerageranyo gwa inverter-ku-okutereka gukola kinene mu kuddukanya emigugu. Okunoonyereza kwa NREL kuteebereza nti omugerageranyo gwa inverter/storage gwa 1.67 ku nkola z’okutereka amaanyi ga bbaatule ez’obusuubuzi n’amakolero, ekitegeeza nti obusobozi bwa bbaatule busukka obusobozi bwa inverter okufulumya amaanyi. Ensengeka eno esobozesa enkola okufulumya ku maanyi gonna okumala ebbanga eddene nga tezimazeeko bbaatule yonna.
Battery ez’omulembe ezitereka amaanyi ez’ettunzi ziraga nti zikola bulungi mu ngeri eyeewuunyisa. Okuva ebyuma ebitereka bbaatule bwe bitalina bitundu bya makanika, biwa ebiseera ebitono ennyo eby’okufuga n’ebiseera by’okutandika, nga bitono nga milisekondi 10. Okuddamu kuno okw’amangu kubasobozesa okukwata emigugu egy’amangu egy’okulinnya egyandibadde ginyigiriza okuyungibwa kwa giridi oba emisolo gy’obwetaavu bw’okutambula.
Enkola y’okusenya ku ntikko n’okuddukanya emigugu
Okusenya ku ntikko kukiikirira ekimu ku bisinga okusaba enkola ya bbaatule ezitereka amaanyi ez’ettunzi, nga kyetaagisa enkola okukwata ebitundu by’omugugu ebinene mu biseera ebikulu. Ebyenfuna bivuga okwettanira: emisolo egy’obwetaavu egy’oku ntikko gitera okukola ebitundu 30%-70% ku ssente za kasitoma w’ebyobusuubuzi n’amakolero.
Battery ezitereka amaanyi ez’ettunzi bwe zeenyigira mu kusenya ku ntikko, zirina okutuusa amaanyi mu kiseera kyennyini ng’enkozesa eri mu matigga okusukka obusobozi obuweereddwa endagaano. Enkola z’okutereka amaanyi ga bbaatule zitereka amaanyi ng’obwetaavu n’emiwendo gy’ebikozesebwa giri wansi, ebiseera ebisinga ekiro oba mu ssaawa ez’oku makya ennyo, olwo ne zifulumya amaanyi agaterekeddwa okuwanirira emigugu gy’ekifo mu biseera by’entikko, ne kikendeeza ku bungi bw’amasannyalaze agasimbulwa okuva ku mudumu.
Ebyetaago by’okukola byawukana okusinziira ku kika ky’ekifo. Ebifo ebikola ebintu ebirina obugaali bw’ebyuma ebizito bifuna emigugu egy’amaanyi, egitategeerekeka. Ebizimbe by’ebyobusuubuzi ebirina emigugu gya HVAC biyiting’ana mu biseera eby’ebbugumu ery’emisana, ate amalwaliro n’ebikozesebwa ebikulu byetaaga okunyweza amasannyalaze n’okwetegekera okutereka. Battery ezitereka amaanyi ag’ettunzi zirina okusuza enkola zino ez’enjawulo ez’emigugu ate nga zikuuma emiwendo gy’okufulumya egy’enjawulo.
Lowooza ku mbeera ey’omugaso: Ku bifo by’amakolero ebirina emigugu gy’amasoboza egiteeberezebwa era egitakyukakyuka egitasobola kukyusibwa kudda ku ssaawa ezitali za maanyi, enkola z’okutereka amaanyi zisobola okukendeeza ku bwetaavu mu ssaawa ez’oku ntikko eziri waggulu-. Enkola ya bbaatule ya kW 500 eyinza okukwata enjawulo y’omugugu ogw’oku ntikko y’ekifo eya kW 300-400 okumala essaawa 2-3 buli lunaku, mu ngeri ennungi n’ekendeeza ku bwetaavu bwa giridi wansi w’omutindo oguvaako okusasula ssente za premium.
Enkola z’okuddukanya amaanyi zitumbula enkwata y’emigugu nga ziyita mu nkola eziteebereza. Sofutiweya ya Smart EMS etegeeza obwetaavu obw’oku ntikko ng’ekozesa data ey’ebyafaayo n’ey’ekiseera ekituufu, okukakasa nti emirimu gya bbaatule gikwatagana n’emisolo gy’ebikozesebwa, ebiruubirirwa by’ekifo, n’embeera ya giridi. Enkola zino tezikoma ku kukola ku kweyongera kw’omugugu-zizisuubira, nga zisooka kuteeka emitendera gya chajingi ya bbaatule okusobola okukola ku byetaago ebisuubirwa.
Tekinologiya wa bbaatule n’engeri y’okufulumya omugugu
Lithium-ion chemistry efuga okutereka amasoboza ag’ettunzi olw’ensonga ezenjawulo ezisibiddwa ku kukwata emigugu. Lithium-ion eraga nti ye kemiko ya bbaatule esinga obulungi mu nkola z’okutereka amaanyi ag’ettunzi, nga obutoffaali busengekeddwa mu modulo, racks, n’emiguwa, nga buyungiddwa mu lunyiriri oba mu parallel okukwatagana ne vvulovumenti n’obusobozi obweyagaza.
Engeri y’okufulumya bbaatule za lithium iron phosphate (LFP), ezifuuse kemiko omukulu mu kutereka mu bifo ebitali bimu okuva mu 2021, naddala zituukira ddala ku nkola y’okukwata emigugu. Battery zino zikuuma stable voltage output okuyita mu discharge curve yazo, okukakasa consistent power delivery ne bwe state-of-charge ekendedde. Okwawukana ku kemiko ezimu ezifuna okukendeera kwa vvulovumenti wansi w’emigugu emizito, LFP ekuuma obutebenkevu bw’omulimu.
Obulung'amu bw'okutambula n'okudda{0}}bukwata butereevu ku by'enfuna by'okukwata emigugu. NREL yazuula ebitundu 85% nga ekiikirira obusobozi bw’okutambula n’okudduka-eri enkola za bbaatule ez’ettunzi. Kino kitegeeza nti ku buli kWh 100 eziterekeddwa, kWh nga 85 zifuuka ezisobola okufulumizibwa ku migugu. Okufiirwa kwa 15% kubaawo okuyita mu kukyusa (AC okudda mu DC nga ocaajinga, DC okudda mu AC nga ofulumya) n’obuziyiza bwa bbaatule obw’omunda.
Enzirukanya y’ebbugumu efuuka nkulu nnyo mu kiseera ky’okukwata emigugu mu ngeri ey’olubeerera. Emiwendo gy’okufulumya egy’amaanyi givaamu ebbugumu mu butoffaali bwa bbaatule, era ebbugumu erisukkiridde lyanguya okuvunda. Enkola ez’omulembe ez’okunyogoza amazzi zikuuma enjawulo y’ebbugumu eritakka wansi wa diguli 2 wakati w’obutoffaali, okukakasa okuddukanya ebbugumu mu ngeri y’emu n’okwongera ku bulamu bw’ebitundu ate nga zikuuma obutebenkevu bw’enkola obulungi ne mu mbeera enzibu okutuuka ku diguli 50 .
Obulamu bw'enzirukanya busalawo obusobozi bw'okukwata omugugu obw'ekiseera ekiwanvu-. Abakola kati bawa emisingo gya 10,000 charge-discharge cycles ate nga bakuuma obulamu bwa bbaatule obusukka mu 80% mu bulamu obwo bwonna. Ku nkola evuga obugaali omulundi gumu buli lunaku, kino kivvuunula emyaka egisukka mu 27 egy’okukola-wadde ng’ebifo ebisinga eby’obusuubuzi biteekateeka okumala emyaka 10-15 egy’obulamu obw’okukola nga buli luvannyuma lwa kiseera okwongera ku busobozi.
Backup Power n'okukwata emigugu egy'amangu
Amasannyalaze ga giridi bwe galemererwa, bbaatule ezitereka amaanyi ag’ettunzi zirina okutwala amangu ddala omugugu gw’ekifo omujjuvu oba ebitundu by’omugugu ebikulu. Enkola eno egezesa obusobozi bw’okukwata emigugu mu ngeri ey’enjawulo okusinga okusenya ku ntikko, nga kyetaagisa okufulumya okuwangaala ku busobozi obusinga obunene oba okumpi.
Enkola z’okutereka bbaatule ez’obusuubuzi n’amakolero zitereka amaanyi g’amasannyalaze ne gagatuusa ng’ensibuko y’amasannyalaze enkulu eremereddwa, ne zikuuma emirimu okutuusa ng’ensibuko y’amasannyalaze enkulu ekomyewo. Ebiseera by’enkyukakyuka bikulu nnyo. Enkola z’okutereka amaanyi ga bbaatule zitwala sekondi eziwerako okujja ku mutimbagano ne zitandika okufulumya ku migugu egy’okuyungibwa, ne zigyawula ku masannyalaze agatasalako agaddamu mu milisekondi.
Ebikozesebwa ebikulu byetaaga naddala okwesigamizibwa okw’amaanyi. Amalwaliro, ebifo by’amagye, n’ebifo ebitereka amawulire byeyongera okwesigama ku nkola z’okutereka amaanyi ga bbaatule okusobola okufuna obukuumi n’amaanyi obutasalako. Eddwaaliro liyinza okwetaaga kW 500-1000 ez’obusobozi bw’okutereka okulabirira enkola eziyamba obulamu, amataala ag’amangu, n’ebyuma ebikulu eby’obujjanjabi mu biseera by’okuggwaako ebimala essaawa eziwera.
Ebifo ebitereka amawulire bireeta okusoomoozebwa okw’enjawulo kubanga okutaataaganyizibwa kw’amasannyalaze kuleeta ebivaamu eby’amangu, eby’amaanyi. Enkola y’okutereka amaanyi ga bbaatule mu bujjuvu etereka amaanyi ga ssaawa emu oba bbiri okusobola okuwa amaanyi ag’okukuuma n’okwetongola okuva ku mudumu, okukendeeza ku bwetaavu bwa jenereta ya dizero, n’okukendeeza ku nsaasaanya y’amasoboza. Wadde ng’obudde buno bulabika nga bumpi, buziba ekituli okutuusa nga jenereta eziri mu kifo -zituuse ku kufulumya mu bujjuvu oba okuzzaawo amasannyalaze ga giridi.
Enzimba ya modulo eya bbaatule ezitereka amaanyi ag’ettunzi ewagira ebyetaago by’emigugu egy’amangu. Enkola z’okutereka bbaatule ez’obusuubuzi zijja mu sayizi n’enkula ez’enjawulo, nga zirina ensengeka ya modulo n’obusobozi bw’okutereka okuva ku kWh 50 okutuuka ku MWh 1, ekizifuula eky’okulonda ekirungi ennyo eri ebibiina ebitono- n’ebya wakati-. Ebifo bisobola okulinnyisa obusobozi nga bikwatagana ne modulo za bbaatule eziwera, okukakasa nti amaanyi ga backup gakwatagana n’okukula mu migugu emikulu.
Okugatta n’Ensibuko z’amasoboza agazzibwawo
Enkwata emigugu yeeyongera okuzibuwalirwa nga bbaatule ezitereka amaanyi ag’ettunzi zikola wamu n’okukola amasannyalaze agazzibwawo. Enkyukakyuka mu bifulumizibwa mu njuba n’empewo yeetaaga bbaatule zombi okunyiga emigugu egy’omulembe n’okugabira mu biseera ebitono-okufulumya.
Enkola z’okutereka amaanyi ag’obusuubuzi nga zigatta wamu n’ensibuko z’amasoboza agazzibwawo ng’amasannyalaze g’enjuba oba empewo zitumbula obulungi n’obulungi bwazo. Mu biseera by’enjuba ey’emisana, bbaatule zicaajinga ate mu kiseera kye kimu ne ziddukanya emigugu gy’ekifo egisukka ku njuba ezikolebwa mu kaseera ako. Ng’amasannyalaze g’enjuba gakendeera mu budde obw’emisana, bbaatule zikyuka ne zidda mu mbeera y’okufulumya, ne zigenda mu maaso n’okugabira emigugu okuyita mu ssaawa ez’olweggulo.
Entambula y’amaanyi ey’enjuyi bbiri yeetaaga okufuga okulungi. Enkola y’okukyusa amasannyalaze eddukanya okutambula kw’amasannyalaze mu njuyi bbiri wakati wa giridi, bbaatule, n’enkola z’okukozesa enkomerero-, okukyusa AC okudda mu DC nga bacaajinga ne DC okudda mu AC nga bafulumya. Okukyusa kuno kulina okubaawo awatali kusoomoozebwa nga ebyetaago by’emigugu bikyuka era n’okukola amasannyalaze agazzibwawo kukyukakyuka, emirundi mingi emirundi mingi buli ssaawa.
Ekifo eky’ebyobusuubuzi ekirimu ensengekera y’enjuba eya kW 200 n’enkola ya bbaatule ya kWh 300 kye kyokulabirako ky’okugatta kuno. Mu kiseera ky’omusana ogw’emisana, ensengekera eyinza okukola kW 180 ate omugugu gw’ekifo gutuula ku kW 120. Battery eno ecaajinga ku kW 60 (nga oggyeeko okufiirwa mu kukyusa). Bbanka y’ebire bw’ekendeeza ku masannyalaze g’enjuba okutuuka ku kW 40, bbaatule mu kaseera ako etandika okufulumya ku kW 80 okukuuma omugugu gwa kW 120 nga teguvudde ku ggirita.
Nga bakozesa enkola ya bbaatule ya lithium-ion eya kW 500/3 MWh, wooteeri emu mu Hawaii yakyusa omugugu gwayo okuva emisana okudda mu kiro era buli mwaka yakekkereza doola 275,000. Kino kiraga engeri okugatta amasannyalaze agazzibwawo nga kwogasse n’okuddukanya emigugu mu ngeri ey’amagezi gye kuvaamu amagoba g’ensimbi agapima ate nga gakwata obwetaavu bw’amasannyalaze obw’amaanyi.
Okuddukanya omugugu gwa EV Charging Station
Okucaajinga mmotoka ez’amasannyalaze kuleeta emu ku mbeera z’emigugu ezisinga okusoomoozebwa ku bbaatule ezitereka amaanyi ag’ettunzi. Siteegi ezicaajinga amangu zisobola okwetaaga kW 150-350 buli dispenser, era mmotoka eziwera ezicaajinga omulundi gumu zikola emigugu eminene ennyo egy’akaseera katono.
Okutereka bbaatule ez’obusuubuzi kuyinza okuyamba okuddukanya omugugu gwa siteegi za EV ezicaajinga nga tutereka amaanyi mu biseera eby’obwetaavu obutono-n’okugagabira mu biseera eby’obwetaavu obw’amaanyi, okuziyiza okutikka okusukkiridde n’okukuuma amasannyalaze aganywevu. Awatali buffering ya bbaatule, ekifo ekyongerako chaja za kW 150 ez’amangu mukaaga kyandiyongedde kW 900 ku bwetaavu obw’oku ntikko-ekiviirako ssente nnyingi ez’obwetaavu era nga kiyinza okwetaagisa okulongoosa omukutu gwa giridi ogw’ebbeeyi.
Enkola ya bbaatule enywa omugugu gw’okucaajinga mu biseera eby’obwetaavu obutono, mu ngeri ennungi n’ekyukakyuka ng’amasannyalaze ga giridi gaweddewo. Enkola z’okutereka bbaatule entegefu ziwagira okucaajinga okw’amangu ennyo okwa 180kW, nga enkola za bbaasi za DC ziwa amaanyi ag’enjawulo nga geetaagisa, okukakasa nti siteegi ezicaajinga zisobola okusikiriza obwetaavu bw’amasoboza obw’oku ntikko awatali kukosa nkola ya giridi.
Lowooza ku kifo eky’obusuubuzi ekirimu chajingi kkumi eza Level 3. Kkampuni emu ekola ku by’okutwala ebintu ng’erina kabangali za EV 50 yakekkereza ddoola 75,000 buli mwaka ng’egatta chajingi z’enjuba, ezitereka n’ez’amagezi mu kifo kino, n’ewagira mmotoka eziwera okucaajinga omulundi gumu nga tezisukkiridde ku mudumu. Enkola ya bbaatule ekwata enjawulo wakati w’omugugu gw’ekifo ogwa wakati n’entikko z’okucaajinga, ekikoma ku bwetaavu bwa giridi okutuuka ku mitendera egy’endagaano.
Enkola z’okucaajinga zikola curves z’omugugu eziteeberezebwa enkola za bbaatule ze zisobola okusuubira. Abaddukanya ebidduka batera okusasuza mmotoka mu kiro oba mu kiseera ky’okukyusa ssifiiti, ekivaamu amadirisa g’obwetaavu obw’amaanyi. Battery ezitereka amaanyi ag’ettunzi nga tezinnaba kucaajinga mu ssaawa ezasooka ez’obwetaavu obutono-, obusobozi bw’okuteeka obusobozi okukwata amayengo gano agateeberezebwa awatali kunyigirizibwa kwa giridi.
Okugerageranya obunene bw’enkola n’okukwatagana kw’emigugu
Okugerageranya obulungi bbaatule ezitereka amaanyi ag’ettunzi okusobola okukwata emigugu gy’ekifo kyetaagisa okwekenneenya engeri gye zikozesebwamu, engeri y’obwetaavu obw’oku ntikko, n’ebyetaago by’emirimu. Okukendeeza ku sayizi kireka emigugu nga tegituukiddwaako mu biseera ebizibu; okusukkiridde kasasiro kapito ku busobozi obutakozesebwa.
Omutendera ogusooka kwe kwekenneenya enkola y’okukozesa amaanyi n’obwetaavu bw’okutereka, okwekenneenya enkozesa y’amasoboza buli lunaku, buli wiiki ne sizoni, wamu n’okuzuula emigugu egyetaagisa egyetaaga amaanyi ag’okutereka. Okwekenenya kuno tekulaga nkozesa ya wakati yokka wabula ebbanga ery’oku ntikko, emirundi, n’obunene-ensonga ezisalawo ebyetaago by’okukwata emigugu.
Emigerageranyo gy’amaanyi-ku-amasoboza gyawukana okusinziira ku nkola. Ekifo ekyetaaga obuyambi bw’omugugu mu bufunze, obw’amaanyi kiyinza okwetaagisa enkola ya kW 500 / MWh 1 (obudde bwa ssaawa 2-), ate nga enkola za backup eziwangaala zisinga kwagala kW 300 / MWh 1.5 (obudde bwa ssaawa 5). Ku nkola y’okutereka amaanyi ga bbaatule eya kilowatt 300 DC eyeetongodde ng’etereka essaawa 4, ssente zaawukana okusinziira ku bbanga lya bbaatule, ng’okunoonyereza kwa NREL kuwa ebika by’omuwendo ku bifo eby’ettunzi.
Enjawulo y’emigugu ekosa okusalawo ku sayizi. Enkola z’okutereka amaanyi ag’obusuubuzi ziyamba bannannyini by’obusuubuzi okuddukanya obulungi enkozesa y’amasannyalaze, okufuga okusajjula n’okufulumya bbaatule okusinziira ku mbeera y’emirimu, n’okukyusa emigugu egy’oku ntikko okutumbula enkola y’enkola. Ekifo ekirimu emigugu egy’enjawulo ennyo kyetaaga buffer y’obusobozi obunene okusinga ekirina enkola z’okukozesa ezitakyukakyuka.
Eddirisa ly’obwetaavu ery’eddakiika 15 erikozesebwa amakampuni agasinga obungi okusasula ssente lireeta ebyetaago ebitongole eby’obunene. Singa amaanyi agakozesebwa mu ddakiika 15 gasukka omuwendo gw’amaanyi ogusinga obunene, omuwa amasannyalaze asasula ssente ez’obwetaavu obw’amaanyi, ekifuula enkola za bbaatule ezigaba amaanyi ag’enjawulo mu kiseera ky’entikko okuba ez’omuwendo okwewala ssente zino. Enkola zirina okuyimirizaawo emiwendo gy’okufulumya amazzi egimala okussa ekkomo ku bwetaavu bwa wakati obw’eddakiika 15 wansi w’emitendera egyalagirwa mu bbanga eryo lyonna.
Enkola entuufu-Ensi Yonna n'Ekkomo
Battery ezitereka amaanyi ag’obusuubuzi ziraga obusobozi obukakasibwa obw’okukwata emigugu mu nkola ez’enjawulo, naye ate ensonga entuufu ez’emirimu ziraga obuzibu obukosa okusalawo ku kuteeka mu nkola.
Okuvunda kukendeeza mpolampola obusobozi bw’okukwata emigugu. Ensimbi n’enkola y’enkola za bbaatule byesigamiziddwa ku kuteebereza nti enzirukanya emu buli lunaku, ng’okuvunda kwe kukola ku muwendo gw’enkozesa. Oluvannyuma lw’enkumi eziwerako, bbaatule ebalirirwamu kW 500 eyinza okutuusa kW 450 zokka ku sipiidi y’okufulumya mu bujjuvu, nga kyetaagisa okwongera ku busobozi buli luvannyuma lwa kiseera okukuuma obusobozi bw’okukwata omugugu ogwasooka.
Embeera z’obutonde zikwata ku nkola y’emirimu. Ebbugumu erisukkiridde likendeeza ku busobozi obuliwo n’emiwendo gy’okufulumya. Wadde ng’enkola z’okuddukanya ebbugumu zikendeeza ku bikolwa bino, bbaatule ekola obulungi mu mbeera z’obudde ez’ekigero eyinza okutuusa obusobozi obutono ebitundu 10-15% mu kiseera ky’ebbugumu oba ennyonta ennyo awatali kufuga butonde kwonna.
Omukutu gwa giridi gwennyini gusobola okukomya enkwata y’emigugu. Ekifo ekirimu bbaatule ya MW 1 naye nga kiyungibwa ku mudumu gwa kW 800 zokka tekisobola kufulumya kW ezisukka mu 800 ku mudumu, wadde nga kisobola okugabira emigugu egy’omunda egisukka ekkomo eryo. Kino kikosa enkola z’okukyusa emigugu nga obusobozi bwa bbaatule obusukkiridde buyinza okutunda amaanyi emabega mu biseera by’ebbeeyi ey’oku ntikko.
Enkola z’okulungamya n’ez’ebikozesebwa zikola enkola z’okukwata emigugu. Ebitongole ebimu biteeka obukwakkulizo ku miwendo gy’okufulumya bbaatule oba byetaaga obukuumi obw’enjawulo obw’okuyungibwa. Abalala bakola pulogulaamu ezisikiriza ezisasula okukendeeza ku mugugu ogw’oku ntikko, ekifuula okuteeka ssente mu bbaatule okusikiriza. Okuteeka mu nkola enkola za bbaatule mu ngeri ey’obukodyo kiyinza okulwawo oba okumalawo obwetaavu bw’okulongoosa mu ngeri ey’ebbeeyi mu by’okutambuza n’okusaasaanya, ne kiganyula ebifo n’ebikozesebwa.
Ebibuuzo Ebitera Okubuuzibwa
Kiki ekitera okufuluma mu bbaatule ezitereka amaanyi ez’ettunzi?
Battery ezitereka amaanyi ag’ettunzi zitera okufuluma ku sipiidi wakati wa 0.5C ne 1C, ekitegeeza nti bbaatule ya MWh emu esobola okuyimirizaawo kW 500 okutuuka ku MW emu. Okutwalira awamu enkola zikolebwa okutuusa amaanyi agagereddwa mu bujjuvu okumala ebbanga okuva ku ssaawa 1 okutuuka ku 4, nga zirina emiwendo egy’enjawulo okusinziira ku byetaago by’okukozesa n’obusobozi bw’okuddukanya ebbugumu.
Battery ez’ettunzi zikwata zitya ku kyetaagisa okucaajinga n’okutikka mu kiseera kye kimu?
Enkola za bbaatule ez’ettunzi teziyinza kucaajinga na kufulumya modulo za bbaatule ze zimu mu kiseera kye kimu, naye enkola ennene ezirina emiguwa gya bbaatule eziwera ezikwatagana zisobola okugaba emiguwa egimu okucaajinga ate endala ne zifulumya. Enkola y’okukyusa amaanyi eddukanya okutambula okw’enjuyi bbiri wakati wa giridi, bbaatule, n’enkola z’okukozesa enkomerero-, ng’eyisa amaanyi mu ngeri ey’amaanyi okusinziira ku byetaago by’ekifo eby’amangu.
Enkola z’okutereka bbaatule zisobola okukwata emigugu egy’okutandika mmotoka?
Battery z’omulembe ezitereka amaanyi ez’ettunzi zisobola okukwata emigugu egy’ekigero egy’okutandika mmotoka, wadde nga tezikola bulungi nga jenereta. Obusobozi bwa inverter obw’okusitula amazzi mu ngeri entuufu busobozesa 120-150% ez’amaanyi agagereddwa okumala sekondi eziwerako, ekimala ku kutandika kwa mmotoka ezisinga obungi. Motors ennene ezirina inrush current enkulu ziyinza okwetaaga soft-start controllers oba hybrid systems ezigatta bbaatule n’ebyuma ebitandika eby’ennono.
Kiki ekibaawo nga obwetaavu bw’omugugu gwa bbaatule busukka obusobozi obugereddwa?
Okwetaaga kw’omugugu bwe kusukka obusobozi obugereddwa, enkola y’okuddukanya bbaatule oba eggya amaanyi ag’okugatta okuva ku mudumu (singa omukutu-eyungiddwa) oba essa mu nkola enkola z’okuyiwa omugugu okukuuma obulamu bwa bbaatule. Enkola ez’amagezi ez’okuddukanya amaanyi zitereeza obwetaavu bw’okusenya ku ntikko, okukakasa nti omuwendo gwa kW ogusinga obunene tegusukkiridde, nga zitebenkeza obusobozi obuliwo mu ngeri ey’otoma n’ebyetaago by’emigugu.
Okusisinkana okusoomoozebwa kw’okukwata emigugu
Ekibuuzo "bbaatule z'okutereka amaanyi ez'ettunzi zisobola okukwata omugugu" kisanga eky'okuddamu mu bintu ebikwata ku kuteeka mu nkola okusinga obusobozi obujjuvu. Enkola zino ziddukanya bulungi emigugu okuva ku makumi okutuuka ku nkumi za kilowatts mu makolero, ebyobulamu, ebifo ebitereka amawulire, n’ebifo eby’amaguzi mu nsi yonna. Obuwanguzi businziira ku kukwataganya obusobozi bw’enkola okutuuka ku mpisa z’okutikka, okussa mu nkola enfuga ez’omulembe ez’okuddukanya amaanyi, n’okukuuma ebipimo by’ebbugumu n’amasannyalaze munda mu nteekateeka y’okukola.
Nga tekinologiya wa bbaatule agenda mu maaso-ng’ebisale bikendeera n’obulamu bw’enzirukanya bweyongera-bbaatule ezitereka amaanyi ez’obusuubuzi zeeyongera okweraga nti zisobola okukolagana mu bikozesebwa mu by’amasoboza eby’omulembe. Enkola zino tezikwata mugugu gwokka; bagilongoosa, ne bakyusa enkozesa okudda mu biseera ebirungi mu by’enfuna ate nga bakuuma obwesigwa bizinensi bwe zeetaaga.