Battery eziddamu okucaajingaezikozesa amazzi nga electrolyte ziyitibwa bbaatule ez’amazzi. Bw’ogeraageranya ne bbaatule ez’okubiri ezikozesa ebisengejja eby’obutonde nga ekirungo ky’amasannyalaze, bbaatule zino tezikoma ku kuba nnyangu kukola, naye era ziwa enkizo eziwera ng’obukuumi, ebbeeyi, n’omutindo omulungi ennyo ogw’okufulumya amazzi aga waggulu-mu kiseera kino. Okusinziira ku mpisa zino, bbaatule ez’amazzi ziraga obusobozi bungi obw’okukulaakulana mu nkola ennene-okutereka amaanyi n’okugabira mmotoka ez’amasannyalaze.
Mu 1994, ttiimu y’abanoonyereza eya Dahn et al. yasooka okufulumya bbaatule ya lithium-ion nga bakozesa ekisengejjero ky’amazzi ng’ekirungo ky’amasannyalaze mu katabo ka Science.Ekintu ky’obusannyalazo obulungi mu bbaatule eno ye LiMn2O4, ate obusannyalazo obubi (negative electrode) ye VO2, ate obusannyalazo obukozesebwa busengejja bwa Li2SO4 obutaliimu. Battery eno erina vvulovumenti y’emirimu eya wakati nga 1.5V n’amasoboza ag’enjawulo mu ndowooza ga 75 Wh/kg, nga mu nkola entuufu gasemberera 40 Wh/kg. Omuwendo guno gusukka ogwa bbaatule za lead-asidi (nga 30 Wh/kg) era nga gugeraageranyizibwa ku bbaatule za nickel-cadmium, wadde ng’obutebenkevu bwayo obw’enzirukanya bubi nnyo.
Oluvannyuma, mu 2000, ttiimu ya Toki okuva e Japan yategeeza nti yakola dizayini ya bbaatule endala ey’amazzi eya lithium-ion, eyakozesa LiV3Og ng’ekintu eky’obusannyalazo ekitali kirungi ne LiNiO10.81CO0.19O2 ng’ekintu eky’obusannyalazo ekirungi, era nga nayo yakozesa Li2EKITUUFU4solution nga ekiwujjo ky’obusannyalazo.
Mu 2006, ekibiina ky’abanoonyereza ekyakulemberwa omukugu Chen Liquan owa Institute of Physics, Chinese Academy of Sciences, kyategeeza nti bbaatule ya lithium-ion ey’amazzi nga bakozesa TiPO4 ne LiT2(PO3)3 nga negativu electrode, LiMnO4 nga positive electrode, ne LiNO° solution nga electrolyte.
Mu 2007, ttiimu ya Professor Wu Yuping ey’abanoonyereza mu Fudan University nayo yafulumya bbaatule ya lithium-ion eyesigamiziddwa ku mazzi nga erina LiVOnga ekiwujjo ekitali kituufu, LiMnO4nga ekisannyalazo ekirungi, ne LINO nga ekisengejjero ky’obusannyalazo.
Mu 2007, ttiimu ya Professor Wu Yuping ey’abanoonyereza mu Fudan University nayo yafulumya bbaatule ya lithium-ion eyesigamiziddwa ku mazzi nga erina LiVOnga ekiwujjo ekitali kituufu, LiMnO4nga ekisannyalazo ekirungi, ne LINO nga ekisengejjero ky’obusannyalazo.
Okuva olwo, okusinziira ku nkola y’ensengekera y’ebintu eby’obusannyalazo obulungi n’obubi, ekibiina ky’abasomesa kikoze okunoonyereza okunene ku nkola za bbaatule za lithium-ion eziwerako nga zeesigamiziddwa ku busannyalazo obw’amazzi.
Enkola zino zimanyiddwa nga zikozesa ebirungo ebisobola okuyingiza ayoni za litiyamu ng’ebintu ebikola ku busannyalazo bwazo bwombi obulungi n’obubi. Mu kiseera ky’enzirukanya y’okufulumya chajingi-, amasannyalaze ga litiyamu gasobola okutambula mu ngeri ekyukakyuka wakati w’obusannyalazo obubiri, ne gatuuka ku kutereka amasoboza n’okufulumya. Mu kiseera kino, tekinologiya wa bbaatule ya lithium-ion ey’amazzi ayolekedde ebizibu ebingi mu nkulaakulana yaayo. Bw’ogeraageranya n’obusannyalazo obw’obutonde, enkyukakyuka mu kemiko n’obusannyalazo ezifunibwa ebirungo ebiyingiza ion-mu nsengekera z’obusannyalazo bwa bbaatule ez’amazzi zibeera nzibu nnyo, nga nnyangu okuleeta ensengekera ez’enjawulo ez’ebbali, omuli naye nga tezikoma ku nkolagana wakati w’ebintu eby’obusannyalazo n’amazzi oba okisigyeni, okugatta awamu kwa pulotoni n’amasannyalaze ag’ebyuma, enkola z’okufulumya haidrojeni/okisijeni, n’okusaanuuka kw’ebintu by’obusannyalazo mu amazzi.
